Illegale vreemdeling – stille stem

18 May

Ik wil mijn volgers graag een kijkje laten nemen in het leven van een illegale vreemdeling. Ik doe dat in een gesprek met een gestrande dakloze asielzoeker. Vroeger was hij een Oegandese radiopersoonlijkheid, motorcoureur en activist. Nu zwerft hij in Nederland op straat nadat zijn asielaanvraag door de IND afgewezen is. Ik gebruik niet zijn echte naam. Ik noem het slachtoffer in dit blogartikel T. Kabanda.

Tekst verbeterd door Ron ter Borg

Toen hij net begon met zijn radiocarrière in Oeganda, werd T. Kabanda, 46, benaderd door een 17-jarige jongeman die op school gepest en thuis mishandeld werd vanwege zijn homoseksuele voorkeur. Zijn ouders lieten hem exorciseren en andere therapieën ondergaan om hem te genezen van zijn homoseksualiteit, die in hun ogen een vorm van hekserij was.

Kabanda wendde zijn invloed als radio- en sportman aan om de jongen te helpen. Hij benaderde tevens de ouders van de jongen in de hoop hen tot rede te brengen. Helaas keerden zijn ouders zich tegen Kabanda en beweerden ze dat hij hun zoon tot homoseksualiteit gedreven had. Deze ongegronde valse beschuldiging opende een doos van Pandora. De priester van zijn parochie beschuldigde hem ervan kinderen te ronselen voor een homoseksueel leven. T. Kabanda kreeg niet de gelegenheid zich te verdedigen. Toen realiseerde hij zich dat hij het respect van de gemeenschap kwijt was.

Het gerucht dat T. Kabanda kinderen tot een homoseksuele levensstijl verleidde, werd waarschijnlijk ook nog eens versterkt door sommige critici en rivalen in de sport. Hij probeerde zijn naam te zuiveren in live-programma’s op radio Ssuubi en verschillende uitzendingen in Kampala, maar hij bleef onbegrepen. Van zijn werkgevers bij het radiostation moest hij zijn live-programma stoppen om ‘het imago van hun radiostation te beschermen’. T. Kabanda werd in functie omlaag gezet en kreeg een baantje als hoofd-technicus.

Er waren ook nog andere complicaties die zijn problemen verergerden. Vanwege zijn ervaring werd T. Kabanda in september 2009 gevraagd een live-uitzending te maken over de politieke impasse tussen de centrale regering van Oeganda en het koninkrijk Buganda – een machtig rijk binnen Oeganda waar duizenden onderdanen rebelleerden tegen het harde legeringrijpen wat ze zagen als ondermijning van het koningschap. De Oegandese strijdkrachten moesten in opdracht van de regering de koning ervan weerhouden zijn onderdanen toe te spreken in Kayunga, een district dat gelegen is op 75 km ten noordoosten van Kampala. De demonstranten zagen dit als een aanval op het recht van vrije meningsuiting en vergadering. T. Kabanda: “Mijn live-reportage over de massaslachting in opdracht van de regering werd gevolgd door een groot aantal luisteraars totdat ik rond 1 uur ‘s middags in mijn knie geschoten werd. Mijn radiospullen werden in beslag genomen door de militairen. Mijn uitzending werd abrupt onderbroken.”

Hevig bloedend kroop T. Kabanda naar een kleine kliniek voor aanstaande moeders, zo’n 600 meter verderop, waar hij alleen een verband kreeg voor zijn schotwond. Gelukkig stopte dat het bloeden.

Kabanda: “Ik kreeg een telefoontje van mijn directe baas dat de radio platgelegd was door de Oegandese strijdkrachten. Ze hadden het gebouw ingenomen en wachtten op mij. Ondertussen kreeg ik een sms van mijn dochter waarin ze me waarschuwde dat er mannen in militair uniform rondhingen bij ons huis en duidelijk naar mij op zoek waren.”

T. Kabanda verstopte zich in een autowrak in een parkeergarage, 20 meter van de kliniek vandaan. Met de hulp van de nachtwaker van de garage kon hij de nacht daar doorbrengen.

Kabanda: “Om 7.30 uur ’s morgens strompelde ik met een geïmproviseerde wandelstok naar het huis van Sam, een collega uit de motorsport, die mij een schuilplaats gaf in zijn huis en me de daaropvolgende dagen verzorgde.”

Niet veel later moest T. Kabanda ook daar wegvluchten omdat het niet langer veilig was daar te blijven. T. Kabanda verstopte zich vervolgens enige tijd in de buitenwijken van Kampala en wachtte tot de storm voorbij zou trekken.

Kabanda: “December 2009 keerde ik naar huis terug. Ik dacht dat de heksenjacht voorbij was, maar dat was niet het geval.”

Elke nacht hoorde hij dat er steentjes gegooid werden op het dak of tegen de ramen. Op een nacht werd hij aangevallen door gewapende mannen die hem bijna doodsloegen voor de ogen van zijn doodsbange dochter. Dit was de laatste druppel.
T. Kabanda: “Vluchten was de enige optie, want de aanvallers hadden me gewaarschuwd dat ze met me zouden afrekenen als ik me niet zou schikken naar de wensen van de regerende partij.”
Bijna heel 2010 verbleef hij op verscheidene schuilplaatsen in de buitenwijken van Kampala, tot hij een visum voor Nederland wist te bemachtigen.

Kabanda: “In 2009 had ik me opgegeven voor een cursus klimaatverandering in 2012 van de Universiteit van Wageningen in Nederland, waarvoor ik werd uitgenodigd.”

Dit was de enige kans om het land te ontvluchten. Met de hulp van Sam, die zijn paspoort en andere reisdocumenten in bewaring had gehouden toen T. Kabanda onderdook, speelde hij het klaar een ticket en visum te bemachtigen van het Nederlandse consulaat in Kampala.

Kabanda: “Mijn reisticket werd gereserveerd door de Universiteit van Wageningen in samenwerking met de Koninklijke Ambassade van Nederland in Oeganda.”

In de reisdocumenten werd bevestigd dat hij verwacht werd voor een training op 19 februari 2012. Aanvankelijk bracht T. Kabanda op 18 februari 2012 wat tijd door in een pinksterkerk vlakbij het vliegveld. Hij moest daarna naar een klein café; daar merkte hij dat een aantal mannen hem schaduwden. Uiteindelijk haalde hij het vliegveld waar hij om 11 uur op het vliegtuig stapte. De volgende morgen kwam hij aan op Schiphol.

Vanuit Schiphol ging hij rechtstreeks naar de Universiteit van Wageningen, waar hij warm werd onthaald. Maar na de cursus van 2 weken kon hij nergens naartoe.

In maart 2012 besloot hij zich als asielzoeker te melden bij de immigratiebalie in Ter Apel. Na 2 weken keerde T. Kabanda terug naar het AZC in Wageningen. Later werd hij doorgestuurd naar een ander asielzoekerscentrum in Arnhem waar hij verbleef tot de intakegesprekken met de IND in Zevenaar. Dit nam 2 maanden in beslag.

Een week voor de uitslag van de IND op zijn asielaanvraag werd hij opgeroepen voor overplaatsing naar het AZC Wilhelmina Park in Apeldoorn. Hier kreeg hij van zijn advocaat per e-mail te horen dat zijn aanvraag afgewezen was. Zijn advocaat adviseerde hem in beroep te gaan tegen de beslissing, wat hij ook deed via zijn advocaat.

Vier dagen later kreeg T. Kabanda bericht van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) dat hij in overeenstemming met de beslissing van het immigratiebureau geen recht meer had op onderdak en andere basisbehoeften.
T. Kabanda: “De vertegenwoordiger van het COA overhandigde me een schrijven waarmee het IOM (Internationale Organisatie voor Migratie, die de terugkeer van vluchtelingen regelt en financiert) in staat werd gesteld me naar mijn land van herkomst terug te sturen.” Uiteraard verwierp T. Kabanda dat plan. Hij liet zijn advocaat een gedetailleerde brief met alle ins en outs van zijn casus naar het COA sturen.

Terwijl de advocaat zich uitsloofde voor zijn asielberoep, werd T. Kabanda zelf uit de opvang van het COA gezet. Zelfs toen hij troosteloos buiten voor het AZC Apeldoorn zat, kwam er een beveiligingsbeambte naar hem toe met de woorden dat hij zo snel mogelijk moest ophoepelen. Hij kon nergens heen, behalve naar het Wilhelmina Park naast het AZC, waar hij een vrieskoude nacht doorbracht onder de blote hemel.
T. Kabanda: “Het was te koud voor mij. Ik kon daar niet een tweede nacht doorbrengen.”
Hij belde Henk op, een priester die het AZC vaak bezocht en daar preekte voor de vluchtelingen. T. Kabanda legde hem zijn ellendige situatie voor en Henk beloofde hem te helpen.
T. Kabanda: “Om 4 uur ’s middags kwamen vier onbekende mannen die zich bekendmaakten als collega’s van Henk, mij ophalen.”
Ze reden hem naar Henks huis waar hij werd ondergebracht.

Zowel T. Kabanda als Henk verwachtte dat het immigratiebureau de uitspraak zou bijstellen. Maar dat bleek niet het geval te zijn.

Zich realiseerde dat zijn advocaat er niet in zou slagen er een positieve uitspraak uit te slepen bij het immigratiebureau, nam T. Kabanda contact op met een andere advocaat. Deze ging nu in beroep tegen de uitspraak van het bureau. Een nieuwe behandeling van zijn asielaanvraag werd vastgesteld op midden februari 2015. Maar ook dit werd geen succes.

Ondertussen moest zijn rechterknie in maart 2015 geopereerd worden om de kogelfragmenten te verwijderen die daar 4 jaar geleden in waren blijven steken.

Terwijl ik dit verhaal opschrijf, heeft Henk me gezegd dat hij T. Kabanda onmogelijk langer onderdak kan bieden. De enige optie nu is een andere organisatie te zoeken die hulpeloze asielzoekers zoals hem kan opvangen. Dit is bijna onmogelijk.

Toen ik T. Kabanda interviewde, vertelde hij me van zijn zorgelijke situatie. Omdat zijn twee asielaanvragen zijn verworpen door de IND, komt hij ook niet in aanmerking voor basisvoorzieningen zoals gezondheidszorg en onderdak. Bovendien leeft hij voortdurend in angst opgepakt te worden door de Nederlandse politie.

Toch voelt T. Kabanda zich in Nederland veiliger dan thuis in Oeganda, maar hij mist zijn gezin en familie. “Ik mis mijn dochter van 19, en mijn twee nichtjes waarvan ik voogd ben. Maar ik kan niet terug naar de hel”, klaagt hij.

Ondertussen is in Oeganda Radio Ssuubi in 2010 opnieuw opgestart, maar wel onder een nieuw bestuur dat handelt volgens de richtlijnen van de regering. De Oegandese wet blijft draconisch met betrekking tot seksuele minderheden, waarvan de leden worden gezien als criminelen. De  publieke opinie blijft homofobisch.
Nog altijd worden journalisten in Oeganda onderdrukt en censureert de overheid de media.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: